وظیفه روغن در کمپرسور اسکرو چیست؟ | ۵ نقشی که بدون آن‌ها ایرند از کار می‌افتد
وظیفه روغن در کمپرسور اسکرو فقط روانکاری قطعات متحرک نیست؛ روغن در این دستگاه همزمان آب‌بندی، خنک‌کاری و محافظت از ایرند را هم بر عهده می‌گیرد. اگر روغن یکی از این نقش‌ها را از دست بدهد، کمپرسور ابتدا داغ می‌کند، بعد روغن به شبکه هوا می‌دهد و در نهایت پیچ‌ها آسیب می‌بینند. در این مقاله پنج نقش اصلی روغن را مثل یک تکنسین کارگاهی، ساده و بدون پیچیدگی، مرور می‌کنیم.
چرا کمپرسور اسکرو بدون روغن کار نمی‌کند؟
در کمپرسور پیچی دوار دو روتور مارپیچ داخل هم می‌چرخند و هوا را فشرده می‌کنند. بین این دو روتور و بدنه همیشه یک لقی میکرونی وجود دارد. اگر روغن این لقی را پر نکند، هوای فشرده از آن فرار می‌کند و راندمان دستگاه می‌افتد. تولیدکنندگان بزرگ مثل اطلس کوپکو همین اصل را در طراحی مدل‌های روغن‌پاش (Oil-Injected) به کار می‌برند. برای همین، روغن در این کمپرسورها یک ماده مصرفی ساده نیست، بلکه بخش اصلی مکانیزم فشرده‌سازی است.
۵ وظیفه اصلی روغن در کمپرسور اسکرو
وقتی از تکنسین‌ها می‌پرسیم نقش روغن در کمپرسور اسکرو چیست، اغلب فقط «روانکاری» را می‌گویند. در عمل روغن پنج کار جداگانه انجام می‌دهد.
۱. روانکاری یاتاقان‌ها و روتورها
روغن بین بلبرینگ‌ها، یاتاقان‌ها و سطح روتورها یک لایه محافظ می‌سازد. این لایه اصطکاک فلز با فلز را کم می‌کند و سایش را عقب می‌اندازد. وقتی روغن کهنه می‌شود یا ویسکوزیته‌اش تغییر می‌کند، این لایه نازک می‌شود و بلبرینگ‌ها زودتر خراب می‌شوند.
۲. آب‌بندی فضای بین روتورها
روغن لقی بین دو روتور و دیواره محفظه را پر می‌کند و مثل یک سیل مایع عمل می‌کند. این سیل نشتی داخلی هوا را کم می‌کند و فشار خروجی را پایدار نگه می‌دارد. اگر روغن مناسب نباشد، دستگاه برای رسیدن به همان فشار مدت بیشتری کار می‌کند و برق بیشتری می‌سوزاند.
۳. خنک‌کاری و جذب گرمای فشرده‌سازی
فشرده کردن هوا گرمای زیادی تولید می‌کند. روغن مستقیم داخل محفظه فشرده‌سازی پاشیده می‌شود و بخش بزرگی از این گرما را جذب می‌کند. سپس روغن داغ از رادیاتور عبور می‌کند، خنک می‌شود و دوباره به چرخه برمی‌گردد. اگر روغن خوب خنک نکند، دمای دستگاه بالا می‌رود؛ دلایل این مشکل را در مقاله علت داغ شدن کمپرسور اسکرو بررسی کرده‌ایم. هنگام عیب‌یابی، سنسور دمای روغن سالم اولین قطعه‌ای است که باید به آن اعتماد کنید.
۴. محافظت در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی
هوای ورودی همیشه کمی رطوبت دارد. به همین دلیل علاوه بر استفاده از فیلتراسیون هوای مرغوب (جهت بررسی اصالت، مطالعه راهنمای تشخیص فیلتر هوای اصلی اطلس کوپکو از تقلبی را توصیه می‌کنیم)، روغن روی سطح روتورها و بدنه فیلم محافظ می‌کشد و اجازه نمی‌دهد رطوبت مستقیم با فلز تماس بگیرد. روغن‌های باکیفیت علاوه بر این، افزودنی‌هایی دارند که اکسیداسیون و تشکیل لجن را کند می‌کنند.
۵. کاهش صدا و حمل ذرات ساینده
لایه روغن ضربه‌های مکانیکی را نرم می‌کند و صدای کار دستگاه را پایین می‌آورد. روغن همچنین ذرات ریز فلز و کربن را با خودش از ایرند خارج می‌کند و به فیلتر روغن می‌رساند. اگر فیلتر این ذرات را نگیرد، دوباره به بلبرینگ‌ها برمی‌گردند و مثل سمباده عمل می‌کنند.
مسیر حرکت روغن: از ایرند تا سپراتور و برگشت
روغن بعد از جذب گرما همراه هوای فشرده به مخزن سپراتور می‌رسد. آنجا بخش بزرگی از روغن به‌صورت ثقلی جدا می‌شود. باقی ذرات ریز روغن را فیلتر سپراتور می‌گیرد و هوای تمیز به شبکه می‌فرستد. بعد، روغن جمع‌شده از رادیاتور و فیلتر روغن عبور می‌کند و دوباره به ایرند برمی‌گردد. اگر سپراتور فرسوده شود، روغن همراه هوا وارد خط لوله می‌شود؛ علت‌ها و راه‌حل را در مقاله روغن در خروجی کمپرسور توضیح داده‌ایم. بازه تعویض سپراتور را هم در راهنمای زمان تعویض فیلتر سپراتور می‌خوانید.
نشانه‌های اینکه روغن دیگر وظیفه‌اش را انجام نمی‌دهد
این علامت‌ها نشان می‌دهند روغن دیگر کار خودش را درست انجام نمی‌دهد:
- دمای کار دستگاه از حالت عادی بالاتر می‌رود و فن رادیاتور بیشتر کار می‌کند.
- روغن تیره، غلیظ یا بدبو می‌شود و رسوب لجنی دارد.
- مصرف روغن ناگهان زیاد می‌شود و سطح آن سریع پایین می‌آید.
- اختلاف فشار روی فیلتر روغن یا سپراتور بالا می‌رود.
- بلبرینگ‌ها و ایرند صدای غیرعادی می‌دهند.
اگر دو یا سه مورد از این علامت‌ها را همزمان دیدید، پیش از خرابی ایرند سطح و کیفیت روغن را بررسی کنید و فیلتر روغن را عوض کنید.
چطور روغن مناسب کمپرسور اسکرو را انتخاب کنیم؟
سه معیار انتخاب را تعیین می‌کند: نوع روغن، گرید ویسکوزیته و بازه تعویض. گرید باید با دمای محیط و دمای کاری دستگاه جور باشد، چون ویسکوزیته روغن با دما تغییر می‌کند. روغن سنتتیک مثل Roto-Inject Fluid NDURANCE عمر کارکرد بلندتری دارد و در محیط گرم بهتر دوام می‌آورد؛ بازه تعویض آن حدود ۴۰۰۰ ساعت است. روغن شل کرونا S3 R 68 گزینه‌ای رایج با بازه تعویض حدود ۲۰۰۰ ساعت است. برای مقایسه دقیق شاخص گرانروی و تعیین روغن مناسب بر اساس دمای محیط، مطالعه راهنمای جامع تفاوت و کاربرد روغن‌های VDL 46 و VDL 68 را پیشنهاد می‌کنیم. برای دیدن همه گزینه‌ها به دسته روغن مخصوص کمپرسور سر بزنید. هرگز روغن‌های مختلف را با هم مخلوط نکنید؛ ناسازگاری افزودنی‌ها می‌تواند لجن و کف تولید کند. انتخاب خود دستگاه هم مهم است؛ اگر هنوز کمپرسورتان را انتخاب نکرده‌اید، راهنمای انتخاب کمپرسور مناسب کمک می‌کند.
سوالات متداول
آیا می‌توان به جای روغن مخصوص کمپرسور از روغن موتور استفاده کرد؟
خیر. روغن موتور افزودنی‌هایی دارد که برای احتراق ساخته شده‌اند، نه برای کار پیوسته در مجاورت هوای فشرده. این روغن زود اکسید می‌شود، لجن می‌سازد و سپراتور را زودتر می‌گیرد.
چرا مصرف روغن کمپرسور من ناگهان زیاد شد؟
معمولاً سپراتور فرسوده، خط برگشت روغن گرفته یا سطح روغن بیش از حد باشد. ابتدا فیلتر سپراتور و مسیر برگشت روغن را بازدید کنید، بعد سطح روغن را مقایسه کنید.
هر چند ساعت یک بار باید روغن کمپرسور اسکرو را عوض کنیم؟
این عدد به نوع روغن، دمای محیط و کیفیت هوای ورودی بستگی دارد. روغن سنتتیک معمولاً بازه بلندتری دارد، اما دفترچه راهنمای دستگاه همیشه مرجع نهایی است.
پیش از خرید روغن و فیلتر، پلاک دستگاه را بفرستید
سری‌های GA، GX و GR اطلس کوپکو نیازهای متفاوتی دارند. بنابراین پیش از خرید روغن یا فیلتر، تصویر پلاک دستگاه را برای کارشناسان کمپ صنعت بفرستید تا مطابقت ۱۰۰ درصدی قطعه را بررسی کنند. برای دریافت قیمت و موجودی، با مهندس فرنام و تیم فنی تماس بگیرید. اگر فیلتر روغن هم نیاز دارید، کد 1614727300 یا 1513033700 را ببینید.
دیدگاه‌ها
تجربه یا پرسش خود را درباره این مطلب با ما در میان بگذارید.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.